مقدمه: شوک‌های ارزی ناشی از تحریم‌های بین‌المللی، معیشت خانوارهای کارگری تهران را تحت تأثیر قرار داده است. با این حال، همه خانوارها آسیب یکسانی را تجربه نکرده‌اند. هدف این پژوهش، سنجش کمّی نقش تعدیل‌گر «تراکم شبکه‌های خویشاوندی» به عنوان یک مکانیسم غیررسمی تاب‌آوری اقتصادی در برابر شوک ارزی است.
روش: این مطالعه با استفاده از روش پیمایشی و تحلیل شبکه اجتماعی (SNA) روی ۴۰۰ خانوار کارگری تهرانی که با نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای انتخاب شدند، انجام گرفته است. ابزار اصلی، پرسشنامه‌ای چهاربخشی شامل (۱) اطلاعات جمعیت‌شناختی و درآمد پایه، (۲) شدت مواجهه با جهش‌های ارزی ۱۳۹۷-۱۴۰۲، (۳) شاخص‌های تراکم شبکه خویشاوندی (شامل درجه ارتباط، تقابل، قدرت پیوند، عضویت در حلقه‌های قرض‌الحسنه و دسترسی به حوالجات ارزی) و (۴) شاخص تاب‌آوری اقتصادی (ترکیبی از تاب‌آوری مصرفی، درمانی و مسکن) بود. داده‌ها با استفاده از رگرسیون لجستیک با اثر تعاملی تحلیل شدند.
یافته‌ها: نتایج نشان داد که پس از کنترل متغیرهایی مانند درآمد پایه، تحصیلات سرپرست و وضعیت مسکن، اثر تعاملی «تراکم شبکه خویشاوندی × شدت شوک ارزی» مثبت و معنادار است (۰٫۰۵ > p). به عبارت دیگر، خانوارهایی با تراکم بالاتر شبکه خویشاوندی، افت شدیدتری در درآمد خود تجربه نکرده‌اند. این اثر تعدیل‌گری عمدتاً از طریق دو کانال «حلقه‌های قرض‌الحسنه خویشاوندی» و «دسترسی به حوالجات ارزی بستگان خارج از کشور» عمل می‌کند.
نتیجه‌گیری: شبکه‌های خویشاوندی به عنوان یک «بیمه غیررسمی» و «مکانیسم هموارسازی مصرف» می‌توانند تاب‌آوری خانوارهای کارگری را در برابر شوک‌های ارزی افزایش دهند.