مطالعات کار و حمایت اجتماعی

مطالعات کار و حمایت اجتماعی

واکاوی چالش‌های سازمان تأمین اجتماعی در مواجهه با پدیده طلاق صوری: یک مطالعه کیفی

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان
1 دانش آموخته دکتری جامعه شناسی، واحد تهران غرب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2 استادیار جامعه شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران غرب، تهران، ایران
چکیده
پدیده طلاق صوری در سال‌های اخیر به عنوان یکی از مسائل نوظهور در نظام رفاهی ایران، به‌ویژه در ارتباط با بهره‌مندی از مستمری بازماندگان سازمان تأمین اجتماعی، مورد توجه قرار گرفته است. در این نوع طلاق، زوجین با وجود ثبت رسمی جدایی، در عمل به زندگی مشترک ادامه می‌دهند تا از مزایای اقتصادی و حمایتی قوانین بهره‌مند شوند. گسترش این پدیده علاوه بر ایجاد اختلال در کارکردهای خانواده، می‌تواند پیامدهای قابل توجهی برای منابع مالی و پایداری صندوق‌های بیمه‌ای به همراه داشته باشد. هدف پژوهش حاضر شناسایی و تبیین چالش‌ها و تهدیدهای ناشی از طلاق صوری برای سازمان تأمین اجتماعی است. این پژوهش با رویکرد کیفی و با استفاده از روش نظریه زمینه‌ای استراوس و کوربین انجام شده است. داده‌های تحقیق از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با پنج نفر از مدیران و کارشناسان سازمان تأمین اجتماعی گردآوری شد و با روش کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل گردید. یافته‌های پژوهش نشان داد که عوامل اقتصادی (فقر، بیکاری و بی‌ثباتی اقتصادی)، عوامل اجتماعی و فرهنگی (تغییر ارزش‌های خانوادگی و فشارهای معیشتی)، عوامل قانونی و ساختاری (ضعف قوانین حمایتی، نبود سیستم اطلاعاتی یکپارچه و خلأهای نظارتی) و عوامل رفتاری (فرصت‌طلبی و سوءاستفاده از قانون) از مهم‌ترین زمینه‌های شکل‌گیری طلاق صوری محسوب می‌شوند. نتایج همچنین نشان داد که این پدیده پیامدهای گسترده‌ای در سه سطح سازمانی، خانوادگی و اجتماعی دارد؛
کلیدواژه‌ها
موضوعات